چارپايان را در سپيده‌دم با هجوم نترسانم و ديگر يزيدم نخوانند . اگر ، از بيم مرگ به ستم تن دهم و زير بار ذلت روم و خطر مرگ مرا از راه ببرد . چرا امام عليه السلام بر ترك مكه در ايام حج اصرار ورزيد ؟ در روند وقايع نهضت حسينى مجموعه‌اى از وقايع ديده مىشود كه عبرت‌آميز و پرسش‌برانگيز است . از بارزترين اين وقايع خروج امام عليه السلام از مكه در روز ترويه است . مورخان و محققان و فقيهان در اين باره ديدگاه‌هايى دارند كه سه مورد آن را در اينجا نقل مىكنيم . قول نخست از علامهء مجلسى ، قول دوم از شيخ شوشترى و سوم از سيد مرتضى است ؛ و ما خود نيز در اين باره ديدگاه و توضيحى داريم . شرح علامه مجلسى علامه مجلسى در بحار الانوار مىنويسد : در كتاب « امامت » و كتاب « الفتن » اخبار

--> امام عليه السلام در مدينه منوره به اين دو بيت مثل زد ؛ و اين دو بيت از ابن مفرغ حميرى است . . . و ممكن است كه در هر دو جا گفته باشد » . ( شرح الاخبار ، ج 3 ، ص 145 ) . روايت ديگرى است كه شيخ عباس قمى آن را چنين نقل كرده است : از ابن عباس روايت شده است كه گفت : « حسين عليه السلام را ديدم كه پيش از رفتن به عراق بر در كعبه ايستاده است و دست جبرئيل را در دست دارد ؛ و در اين حال جبرئيل فرياد مىزند : بشتابيد براى بيعت با خداى عزوجل » . ( نفس المهموم ، ص 163 ) . بر خواننده دانا پوشيده نيست كه آنچه در اين روايت آمده است براى امام دشوار يا بعيد نيست ؛ زيرا همان‌طور كه از زبان جدش نقل شده است ، او زينت آسمان و زمين است و جبرئيل و ديگر فرشتگان آسمان به خدمت وى مشرف مىشدند . اما نكته قابل توجه در روايت ابن عباس اين است كه مىگويد : « ديدم » . پرسش اينجاست كه آيا او نيز شايسته ديدن جبرئيل بوده است ؟ يا آن كه در اين مورد جبرئيل را با اجازه خاص امام ديده است ؟ يا اين كه جبرئيل را به صورت انسان ديده و بعد امام عليه السلام به او فهمانده است كه كسى را كه او ديده جبرئيل بوده است ؟ نكته قابل توجه ديگر اين كه آيا ابن عباس ، پس از مشاهده اين وضعيت بيعت كرد ؟ و اگر بيعت كرد چگونه ياراى سرپيچى از پيوستن به كاروان حسينى را در خود ديد ؟ حتى اگر در اين مورد معذور هم بوده باشد . نكته قابل توجه ديگر اين كه : آيا اين ديدن فقط براى ابن عباس حاصل شد ؟ يا اين كه « بشتابيد به سوى بيعت خداى عزوجل » حاكى از آن است كه خطاب متوجه ديگر مردم نيز بوده است ؟ آيا اين ندا را شنيدند ؟ و پاسخ چه بود ؟ يا اين كه اين ديدار ، در خواب حاصل گرديد ؟ و پرسش‌هاى ديگرى از اين قبيل .